Chái nhà là phần không gian mở rộng thiết yếu, giúp nếp nhà gỗ thêm trọn vẹn về công năng sử dụng mà không phá vỡ kiến trúc chính. Hạng mục này không chỉ giúp gia tăng diện tích sinh hoạt cho gia đình mà còn góp phần cân đối hình khối tổng thể của công trình. Bài viết dưới đây sẽ phân tích kỹ hơn về công năng, kết cấu và những lưu ý khi thi công hạng mục này.
Công năng của chái nhà xưa và nay
Chái nhà trong nhà gỗ là phần không gian phụ nối thêm bên hông hoặc phía sau nhà chính, dùng để mở rộng mặt bằng sinh hoạt. Nếu bố trí hợp lý, khu vực này vừa tăng công năng, vừa giúp ngôi nhà vận hành thuận tiện theo thói quen ở của gia chủ. Ở nhà gỗ truyền thống, buồng chái thường được dùng như gian phụ: nơi nghỉ ngơi, để đồ hoặc tách riêng sinh hoạt để gian giữa thông thoáng và trang nghiêm.
Ngày nay, công năng của buồng chái được cải tiến linh hoạt hơn để phù hợp với nhu cầu sống hiện đại của quý vị. Khu vực này thường được thiết kế thành phòng ngủ khép kín tiện nghi hoặc phòng kho rộng rãi. Sự thay đổi này giúp nếp nhà gỗ vừa gìn giữ nét xưa, vừa đáp ứng tốt tiện nghi sinh hoạt cho các thành viên trong gia đình.
Kết cấu chái nhà nhà gỗ
Để hiểu rõ hơn về độ bền và cách dựng phần buồng gói này, mời quý gia chủ cùng đi sâu vào hai yếu tố then chốt dưới đây:
Hệ vì kèo và cột
Hệ vì kèo ở buồng gói thường được thiết kế đơn giản hơn so với gian chính để phù hợp với tính chất của không gian phụ. Tại gian này, hệ thống cột xà cũng được lược bớt, kết hợp với phần tường xây bao che bên ngoài thay vì làm vách gỗ hoàn toàn. Các cấu kiện gỗ ở đây thường để trơn, không đục chạm hoa văn cầu kỳ như gian giữa, giúp không gian trở nên nhẹ nhàng và thoáng đãng hơn.
Số lượng cột cụ thể sẽ linh hoạt theo quy mô: nhà nhỏ chỉ cần 1 hàng cột cho 1 chái, nhà lớn hơn có thể tăng lên 2 hàng cho 2 chái hai bên, phù hợp với thế đất hẹp ngang hoặc dài theo chiều. Dù giản lược, hệ thống này vẫn tuân thủ kích thước tiêu chuẩn và phải dùng gỗ đồng bộ chất lượng với nhà chính để chịu lực nén, lực uốn lâu dài mà không bị võng hay lệch theo mùa nứt nẻ.
Cách liên kết chái vào khung nhà chính
Việc liên kết gian ngoài cùng vào khung nhà chính là kỹ thuật quan trọng, quyết định độ bền của cả ngôi nhà. Các cấu kiện dầm, xà được nối với nhau bằng mộng gỗ chính xác, giúp phần mở rộng ăn khớp hoàn toàn với khối nhà trung tâm. Kỹ thuật này đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, đảm bảo không có khe hở lớn gây mất thẩm mỹ hoặc dột nước. Sự liên kết chặt chẽ này giúp chái nhà không bị tách rời hay sụt lún, đồng thời tạo nên sự liền mạch trong kiến trúc tổng thể
>> Xem thêm: Ý nghĩa của khám thờ, phân loại và cách bài trí đúng vị trí
Một số lưu ý khi thi công chái nhà
Để buồng chái bền và tiện dụng lâu dài, quý gia chủ cần giám sát chặt các khâu kỹ thuật chính từ đầu:
Xử lý chống thấm và thoát ẩm
Khu vực buồng gói thường kín hơn gian chính nên dễ xảy ra tình trạng bí khí hoặc ẩm mốc nếu không xử lý tốt. Quý vị cần chú trọng giải pháp thông gió tự nhiên bằng cách bố trí cửa sổ hợp lý hoặc các ô thoáng khí. Đặc biệt, vị trí giao nhau giữa mái chính và mái chái là nơi dễ đọng nước gây thấm dột. Cần thi công lớp chống thấm kỹ càng và sử dụng vật liệu lợp mái chất lượng để đảm bảo nước thoát nhanh, giữ cho không gian bên trong luôn khô ráo.
Lựa chọn gỗ và vật liệu lợp mái chái
Vật liệu gỗ làm chái nhà nên tương đồng với nhà chính, ưu tiên các loại gỗ tốt như Lim, Gõ đỏ để hạn chế mối mọt và cong vênh. Gỗ cần được tẩm sấy và xử lý kỹ trước khi lắp dựng để thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm. Phần ngói lợp cũng cần đồng bộ màu sắc và chất liệu với mái nhà chính để tạo sự thống nhất về thị giác. Sự lựa chọn kỹ lưỡng ngay từ đầu sẽ giúp công trình của quý gia chủ trường tồn cùng thời gian và giữ được giá trị thẩm mỹ vốn có.
Khi đặt hàng ngói, quý vị nên chọn loại đất nung truyền thống có độ bền 30 năm trở lên, kiểm tra độ phẳng bề mặt trước khi lợp và ưu tiên sơn phủ chống rêu cho mép ngói để giảm tảo bám sau 5 năm sử dụng. Nên yêu cầu nhà cung cấp giao ngói theo lô đồng nhất, tránh lẫn màu giữa các mẻ nung khác nhau gây mất đồng bộ với mái nhà chính. Việc kiểm tra kỹ ngay khi nhận hàng sẽ giúp buồng chái giữ được vẻ đẹp liền mạch lâu dài cho nếp nhà gỗ.
Nếu quý gia chủ đang cân nhắc thi công chái nhà trong nếp nhà gỗ cổ truyền, việc chọn đơn vị tư vấn chuyên sâu ngay từ đầu sẽ giúp đảm bảo công năng sử dụng tiện lợi, kết cấu vững chãi và vẻ đẹp hài hòa của tổng thể công trình. Quý gia chủ có thể liên hệ Nhà Gỗ Phúc Lộc và Kiến Trúc Phúc Lộc – đơn vị từ bước khảo sát mặt bằng, lên phương án buồng gói, hoàn thiện bản vẽ chi tiết đến giám sát thi công, mang đến cho quý vị không gian bền vững, vừa lưu giữ trọn vẹn nét kiến trúc truyền thống Việt.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Hạ Bằng, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo những video hay về nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ
>Tham khảo những công trình nhà gỗ 5 gian